بر خلاف حرفهايي كه درباره‌ي هيدگر و ارتباطش با نازيسم هست، برخي‌ها مثل ريكور، گادامر و ياسپرس، خود قرباني خشونت نازي‌ها بوده‌‌‌اند. بابك احمدي در «تأويل متن»، خاطره‌اي از گادامر نقل مي‌كند كه من به مضمون نقلش مي‌كنم.
گادامر مي‌گويد كه پس از بمباران، ويرانه‌ بود و چند تا از شاگردهايم. شمعي روشن بود و باقي همه ظلمت. ما با هم شعري از ريلكه زمزمه كرديم.
.
.
.
پيش از ما، جهان خشونت خارج از تصوري را تجربه كرده است. سكوتي اندوهبارتر از ما، وقتي بر آدمي تحميل شده است. تاريخ خودمان نيز هم. «جخ! امروز از مادر نزاده‌ام».
در اين سكوتي كه حاكم است بر ما و بر ارديبهشت اين سال، تنها هنر است كه مي‌‌تواند شمعي روشن كند. شعر، فيلم، رمان... .
اميد را هنر مي‌تواند بيافريند.